Cách chúng ta trải qua một ngày, dĩ nhiên cũng là cách chúng ta trải qua đời mình. (Annie Dillard, "The writing life")

Con người và máy tính đều có cùng thử thách là làm sao hoàn thành càng nhiều nhiệm vụ càng tốt trong khoảng thời gian giới hạn. Hơn 50 năm qua, các nhà khoa học máy tính đã học được nhiều chiến lược hay để quản lí thời gian hiệu quả hơn, và cả kinh nghiệm về những cách sai lầm. Brian Christian chia sẻ cách sử dụng những ý tưởng đó để có thể tận dụng tối đa cuộc sống của chúng ta.

Mọi hệ điều hành đều có một thứ gọi là bộ lập lịch biểu, giúp CPU biết được thời gian thực hiện mỗi công việc là bao lâu và sau đó, chuyển sang công việc gì. Khi nó chạy tốt, máy tính hoạt động trôi chảy giữa các công việc khác nhau, như thể chúng thực hiện mọi việc cùng một lúc. Nhưng nếu bộ lập lịch biểu bị lỗi, hệ điều hành bị rối loạn giữa các nhiệm vụ, như tàu vũ trụ Pathfinder được NASA phóng lên sao Hoả năm 1997.

Có lẽ việc tìm hiểu về khoa học máy tính trong việc lập kế hoạch có thể cho chúng ta một số ý tưởng về cuộc đấu tranh của con người với thời gian. Một trong những hiểu biết sâu sắc đầu tiên là tất cả thời gian bạn dành để sắp xếp ưu tiên công việc của mình là thời gian bạn không dành để làm việc đó. Vậy nên thay vì tiêu tốn một lượng thời gian để xếp hạng từng nhiệm vụ, bạn có thể phân loại theo nhóm ưu tiên hoặc đơn giản là giải quyết theo thứ tự trước sau, thậm chí là ngẫu nhiên. Đôi khi từ bỏ làm mọi việc theo thứ tự hoàn hảo có thể là chìa khóa để hoàn thành chúng.

Một bài học khác từ việc lập kế hoạch trên máy tính có liên quan đến một trong những đặc điểm phổ biến nhất của cuộc sống hiện đại: sự gián đoạn. Khi máy tính chuyển từ nhiệm vụ này sang nhiệm vụ khác, một quá trình chuyển ngữ cảnh diễn ra, bao gồm ghi nhớ vị trí của mình ở nhiệm vụ cũ, chuyển dữ liệu cũ ra, nhập dữ liệu của nhiệm vụ mới vào. Mỗi hành động này đều phải trả giá (hệ thống hoạt động chậm lại, thêm thời gian, tiêu tốn năng lượng). Bài học ở đây là cần thoả hiệp giữa hiệu quả công việc và sự phản ứng nhanh. Để hoàn thành công việc, bạn cần hạn chế chuyển đổi ngữ cảnh. Nhưng để phản ứng nhanh, bạn cần phản hồi bất cứ khi nào có sự thay đổi. Hai nguyên tắc này về cơ bản là đối lập nhau. Nhận biết được sự đối lập này giúp chúng ta biết được cần thoả hiệp lúc nào: khi nào thì duy trì sự tập trung và khi nào thì phản ứng với thay đổi. Rõ ràng chúng ta cần hạn chế tối đa sự gián đoạn trong công việc. Tuy nhiên, cách ít tối ưu hơn là tập hợp những sự gián đoạn đó vào một thời điểm chung. Ví dụ nếu không có thông báo hoặc email nào đòi hỏi bạn phải phản hồi nhiều lần trong vòng một giờ, thì có thể bạn chỉ cần kiểm tra các thông báo hoặc email sau mỗi một tiếng đồng hồ. Không hơn. Trong khoa học máy tính, ý tưởng này có tên là “điều tiết gián đoạn”. Thay vì giải quyết ngay khi gián đoạn xuất hiện, như con chuột vừa di chuyển, một phím vừa được nhấn, một tập tin nào đó được tải xuống, hệ thống sẽ nhóm các gián đoạn này lại tuỳ vào thời gian chúng có thể chờ được.

Vào năm 2013, sự điều tiết ngắt quãng này giúp cải thiện đáng kể tuổi thọ của pin máy tính xách tay. Với chúng ta cũng vậy. Áp dụng phương pháp này, chúng ta có thể duy trì sự tập trung và có được những thời gian nghỉ ngơi quý giá.

Nguồn: TED-Ed

Làm sao học thêm cùng Tam Khôi?

Bạn có thể khám phá thêm nhiều điều thú vị tại Thư viện Tam Khôi hoặc tham khảo lịch học của năm học 2024 - 2025 ở Tam Khôi tại đây.