Quên đi chính là bạn đường của học tập.
Robert Bjork

Trong quá trình đào tạo, một bác sĩ nội trú cần trau dồi không biết bao nhiêu mà kể các kỹ thuật, phương pháp, tham gia bao nhiêu là cuộc phẫu thuật để mai này còn hành nghề cứu người. Thế nên việc ghi nhớ hết các kiến thức đó có thể xem như một việc sống còn. Hiểu được điều đó, một nghiên cứu vào năm 2006 đã tuyển chọn một tốp các bác sĩ phẫu thuật nội trú đang học khâu động mạch và chia thành hai nhóm. Các bác sĩ được phát tài liệu học tập giống nhau. Nhưng một nhóm có thay đổi một chút trong khi học. Khi kiểm tra lại một tháng sau đó, nhóm này đã thực hiện phẫu thuật tốt hơn đáng kể so với nhóm còn lại. Chúng ta sẽ tìm hiểu bí quyết của nhóm ấy cùng với hai cách học khác đặc biệt hiệu quả, dù là áp dụng trong hay ngoài lớp học.

Nhưng để hiểu được làm thế nào mà các phương pháp ấy hiệu nghiệm, trước tiên hãy cùng mổ xẻ cách bộ não học tập và lưu trữ thông tin. Giả dụ bạn đang tìm cách ghi nhớ cấu trúc giải phẫu của quả tim. Trong khi bạn đang tiếp cận một khái niệm mới, trí nhớ được mã hoá tạm thời thành nhóm nơ ron nằm trong vùng não gọi là hồi hải mã. Rồi khi bạn tiếp tục tìm hiểu ở lớp cách trái tim vận hành hoặc các buồng tim trong bài thi, bạn kích hoạt lại chính các nơ ron đó. Việc nhắc đi nhắc lại như thế giúp củng cố kết nối giữa các tế bào và ổn định bộ nhớ. Dần dà, kiến thức về giải phẫu tim được lưu giữ dài hạn trong vùng não khác gọi là tân vỏ não. Người ta vẫn chưa biết đích xác làm thế nào để thông tin chuyển từ chỗ lưu trữ ngắn hạn sang dài hạn. Dù vậy họ cho rằng quá trình đó diễn ra giữa những lần ta học và có lẽ đáng kể nhất là trong khi ta ngủ. Tại đây kiến thức mới sẽ tích hợp với những khái niệm liên quan khác ta đã biết như là cách đo nhịp tim hay cấu trúc của các cơ quan khác. Mà quá trình vẫn chưa dừng lại ở đó. Mỗi lần bạn nhớ lại cấu tạo của quả tim, bạn lại kích hoạt trí nhớ dài hạn, làm nó càng dễ thay đổi. Kiến thức sẽ được cập nhật, được củng cố và được tích hợp với các mẩu thông tin khác.

Vậy là ở đây, ta có phương pháp học tập đầu tiên. Tự kiểm tra kiến thức với thẻ học tập và câu đố buộc bạn phải chủ động nhớ lại kiến thức, từ đó cập nhật và củng cố bộ nhớ. Học sinh thường thích các cách học như là đọc lại giáo trình và tô màu các ghi chú. Nhưng các cách ấy thường làm ta lầm tưởng đã nhớ được bài bởi mọi thông tin đều có sẵn ngay trước mắt. Trong khi đó, tự kiểm tra giúp ta đánh giá lượng kiến thức thực tế chính xác hơn. Thế nhưng trong khi làm thế mà ta không nhớ nổi câu trả lời thì sao? Đừng lo, việc mắc lỗi thật ra lại cải thiện việc học của bạn về lâu dài. Có giả thuyết cho rằng khi vắt óc tìm câu trả lời, bạn cũng đồng thời kích hoạt các kiến thức liên quan. Đến lúc thông tin chính xác được tìm ra, bộ não sẽ kết nối chúng với những gì ta đã biết dễ dàng hơn.

Từ đây, phương pháp thứ 2 được xây dựng dựa trên phương pháp đầu tiên. Đó là khi học bằng bộ thẻ, tốt nhất là ta trộn đa dạng chủ đề với nhau. Có thể xen kẽ hoặc kết hợp các khái niệm khác nhau trong một phiên học, nhờ thế ta ghi nhớ kiến thức tốt hơn là chỉ luyện tập một kĩ năng hay chủ đề riêng lẻ. Giả thuyết giải thích cho việc này là cũng tương tự như bài kiểm tra, việc chuyển tiếp qua lại giữa các chủ đề khác nhau buộc não phải tạm quên đi rồi lại lục tìm thông tin, lâu dần sẽ giúp trí nhớ càng vững mạnh. Ta cũng sẽ tìm được mối liên kết xuyên chủ đề và nhìn ra được sự khác biệt giữa chúng.
Giờ đây ta đã biết học thế nào và học cái gì. Cách học cuối cùng tập trung vào lúc nào. Trải đều việc ôn tập qua nhiều ngày cho phép ta có thời gian ngủ nghỉ giữa những lần ôn. Ngay cả khi ta đang "ngoại tuyến", não vẫn chủ động làm công việc của mình, lưu trữ và kết nối các kiến thức có trong tân vỏ não. Thế nên ta cứ nghĩ gạo bài trong đêm trước ngày thi là hợp lý, bởi chẳng phải tất cả kiến thức đó sẽ mới nguyên trong tâm trí của ta đấy sao? Nhưng như vậy nghĩa là chúng không ở lại đó lâu dài được.

Tới đây đưa ta trở lại với các bác sĩ nội trú. Cả hai nhóm đều nghiên cứu các bước phẫu thuật trong cùng thời lượng, nhưng một nhóm thì học dồn trong vòng một ngày trong khi nhóm đạt kết quả tốt hơn thì trải rộng trong vòng 4 tuần.

Lí do để cả 3 phương pháp này được hiệu quả là vì nó thiết kế dựa trên nền tảng của bộ não. Chúng bổ trợ và củng cố cách thức hoạt động tài tình của não, giúp phân loại và lưu trữ một lượng lớn thông tin não nhận được ngày qua ngày.

Nguồn: TED-ed