27/11/2014

Đọc sách để tự học là xu thế tất yếu

(Chinhphu.vn) – Nội dung của Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đặc biệt nhấn mạnh việc đổi mới phương pháp dạy và học. Trong đó đề cao việc tự học của cả giáo viên và học sinh.

Giữa “ma trận” sách hiện nay, các em cần được trang bị kỹ năng đọc, chọn sách. Ảnh: VGP/Nguyệt Hà
Giữa “ma trận” sách hiện nay, các em cần được trang bị kỹ năng đọc, chọn sách. Ảnh: VGP/Nguyệt Hà

Những đổi mới trong cách thi, kiểm tra đánh giá gần đây mà ngành Giáo dục đang triển khai cũng đang đổi mới theo hướng ra đề mở, đáp án mở, không chỉ kiểm tra kiến thức trong sách giáo khoa mà đòi hỏi các em phải có kiến thức xã hội rộng hơn để giải quyết vấn đề.Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa mà Bộ GD&ĐT đang triển khai đã khẳng định chủ trương coi khung chương trình là xương sống, sách giáo khoa chỉ là một trong những bộ tài liệu để tham khảo.

Xu thế đổi mới của ngành Giáo dục là đang ngày càng đề cao việc tự học thông qua đọc sách vở, tài liệu. Do đó việc xây dựng một văn hóa đọc, thói quen đọc sách của học sinh, giáo viên là một trong những nhiệm vụ quan trọng cần thiết để đổi mới việc dạy học, qua đó góp phần vào sự thành bại của công cuộc đổi mới giáo dục đang triển khai mạnh mẽ.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ, các thiết bị nghe nhìn giải trí đã khiến xã hội nói chung và các em học sinh nói riêng ngày càng xao nhãng, xa rời với sách vở. Con người trở lên lười biếng, ỷ lại và thụ động khi chỉ cần vào mạng Internet là có ngay kiến thức, thông tin mình cần thay vì đọc, nghiên cứu và tích lũy. Thời gian đọc sách giờ được dùng để lướt web, chơi game hoặc vào các mạng xã hội.

Cô Kiều Thu Trang, giáo viên phụ trách thư viện của trường THCS Nguyễn Trãi, Hà Nội cho biết: “Ngoài học chính khóa trên lớp là lịch học thêm dày đặc vào buổi tối, khối lượng kiến thức quá lớn, áp lực thi cử nặng nề khiến cho việc đọc sách dù để giải trí hay tự học cũng trở thành xa xỉ”.

Đồng quan điểm này, cô Nguyễn Thanh Huê, giáo viên Vật lý của trường THCS Mạc Đĩnh Chi, Hà Nội chia sẻ “Nếu như các em lớp 6 có nhiều thời gian hứng thú hơn với sách truyện vì áp lực bài vở chưa nhiều thì các em học sinh cuối cấp chỉ làm hết bài tập thôi cũng không đủ thời gian”.

Sách truyện, tài liệu tham khảo giờ quá nhiều, song nếu không có người định hướng, hướng dẫn cho các em cách chọn sách tốt, bổ ích, đào tạo cho các em kỹ năng đọc sách hiệu quả nhất thì việc ham đọc sách sẽ phản tác dụng. Nhất là khi sách sex, bạo lực, tiểu thuyết ngôn tình đang tràn ngập trong hiệu sách và trên mạng.

Cần sự phối hợp của nhà trường, gia đình và chính các em

Kiến thức không chỉ trong Sách giáo khoa. Ảnh: VGP/Nguyệt Hà

Nhận thức được vai trò của sách trong việc hình thành thói quen, kỹ năng tự học, tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng đều có hệ thống thư viện công cộng đồ sộ hiện đại với số đầu sách lớn, phong phú. Các trường học, hệ thống thư viện cũng được đầu tư hiện đại và cập nhật liên tục các đầu sách mới, hệ thống máy chiếu, phòng đọc sách tiện nghi.

Các trường cũng tuyển dụng cán bộ có chuyên môn thư viện để quản lý sách cũng như hướng dẫn, thu hút sự quan tâm của học sinh tới sách vở. Các trường cũng tổ chức nhiều giải pháp để thu hút học sinh đến với thư viện, đồng thời tạo điều kiện để các em được tiếp cận những cuốn sách bổ ích, những phương pháp đọc hiệu quả nhất.

Ví dụ tại trường THCS Mạc Đĩnh Chi, nhà trường đã duy trì thư viện mở, tạo cho học sinh môi trường đọc sách thân thiện. Cô Lê Thị Minh Huệ, Phó Hiệu trưởng trường THCS Mạc Đĩnh Chi cho biết, nhà trường đã giao các tổ bộ môn hội ý để cùng tổ chức các hoạt động sinh hoạt ngoại khóa kết nối học sinh với sách vở như một hình thức sinh hoạt hấp dẫn. Trường cũng dành cho cho các em một góc trưng bày, trao đổi tranh luận về những cuốn sách đã đọc.

Tuy nhiên, có 1 thực tế là việc triển khai phong trào tự học qua đọc sách của các trường trong 1 địa phương, giữa các địa phương chưa đồng đều.

Nếu Ban giám hiệu nhà trường quan tâm và hiểu được tầm quan trọng của việc tự học thông qua đọc sách thì sẽ ạo điều kiện cho học sinh có môi trường đọc sách. Tuy nhiên, với những trường chưa quan tâm đúng mức, điều kiện cơ sở vật chất hạn chế thì các em sẽ rất thiệt thòi.

Ngoài ra, nhiều phụ huynh chỉ muốn con mình đi học thêm, làm bài tập mà không khuyến khích con đọc sách. Một số phụ huynh còn cấm con đọc sách truyện vì cho đó là vô bổ, ảnh hưởng tới học tập trên lớp.

Về bản thân học sinh, do không được hướng dẫn kỹ năng đọc sách, chọn sách nên không phải em nào cũng có thể chọn được những quyển sách bổ ích, lành mạnh. Không ít học sinh mê mẩn những cuốn truyện tiểu thuyết ngôn tình, tình yêu giới tính không lành mạnh đã xao nhãng việc học hành, thậm chí sa đà vào yêu đương.

Do đó, để hình thành cho học sinh thói quen đọc sách và văn hóa đọc, cần có sự quan tâm của nhà trường, phụ huynh và sự nỗ lực của chính các em. Điều quan trọng nhất là bản thân người trong cuộc phải nhận thức đúng, đủ về vai trò của việc tự học thông qua đọc sách.

GS Đinh Quang Báo, Ủy viên Hội đồng Quốc gia về Giáo dục và Phát triển nguồn nhân lực, thành viên Ban soạn thảo Chương trình, SGK mới cho biết: “Tôi đã đề xuất trong Chương trình mới là cần có giờ đọc sách trong các tiết học chính khóa, xây dựng môn học “Đọc hiểu sách báo” để trang bị cho các em học sinh kỹ năng đọc sách, sử dụng khai thác tài liệu phục vụ cho việc học, tiếp thu kiến thức. Có như vậy mới triển khai hiệu quả việc đổi mới dạy và học theo phương pháp hình thành kỹ năng theo định hướng đổi mới căn bản toàn diện giáo dục”.

Mới đây, Hội đồng Quốc gia về Giáo dục và Phát triển nguồn nhân lực cũng đã tổ chức Lễ phát động “Học sinh đọc sách, nâng cao năng lực tự học” để khuyến khích nhà trường cũng như các em học sinh trong việc hình thành thói quen đọc sách. Từ đó chuẩn bị cho các em học sinh và cả các thầy cô giáo một trong những kỹ năng quan trọng nhất, quyết định chất lượng giáo dục đó là kỹ năng tự học, góp phần tạo tiền đề thực hiện những đổi mới quyết liệt, căn bản trong phương pháp dạy và học hiện nay.

 Nguyệt Hà